کلیک طب | خرید مطمئن انواع تجهیزات پزشکی و سلامت
اصول پانسمان در پرستاری یکی از مهمترین مهارتها برای ارائه مراقبتهای بهداشتی مناسب به بیماران است. این اصول شامل انتخاب صحیح مواد پانسمان، تکنیکهای درست اعمال آن و رعایت کامل بهداشت در فرآیند پانسمان است. استفاده از روشهای علمی و استاندارد در پانسمان میتواند به کاهش عوارض جانبی، تسریع بهبودی و پیشگیری از عفونتهای زخم کمک کند. در این مقاله به توضیح مفصل اصول صحیح پانسمان کردن پرداختهایم تا شما بتوانید به بهترین نحو از این مهارت در پرستاری بهرهبرداری کنید.
قبل از اینکه به مطلب بپردازیم، در صورت تمایل به خرید و استفاده از انواع پانسمان زخم از جمله پانسمانهای عسل، نقره و آلژینات، میتوانید به لینک زیر مراجعه نمایید:
پانسمان چیست؟
زمانی که زخمی روی بدن ایجاد میشود و لایه های زیرین پوست آسیب میبیند، برای حفاظت از زخم و جلوگیری از ورود میکروب ها از یک لایه پوششی برای پوشاندن آن استفاده میشود که به آن لایه پوششی، پانسمان گفته میشود. یک پانسمان خوب نه خشک است و نه خیس، بلکه «متعادل» است. یعنی میزان رطوبت را طوری تنظیم میکند که سلولهای جدید بتوانند رشد کنند، بدون آنکه بافت زخم دچار تخریب شود. از طرفی، ترشحات اضافی زخم را جذب میکند تا بستر زخم تمیز بماند و خطر عفونت کاهش یابد.
پانسمانها بسته به نوع زخم، مواد متفاوتی دارند؛ از گازهای ساده گرفته تا پانسمانهای پیشرفته هیدروکلوئیدی و فومی. هدف همه آنها اما یکی است: کمک به بدن برای بازسازی خودش در امنترین شرایط ممکن.
تاثیر پانسمان بر روی زخم
یکی از مهمترین تاثیرات پانسمان، فراهم کردن محیطی مناسب برای ترمیم است. زخمها به طور طبیعی در محیط مرطوب به سرعت بهبود مییابند، به خصوص اگر این رطوبت کنترلشده باشد. پانسمانهای خاص مانند پانسمانهای هیدروکلوئیدی یا فومی به حفظ این رطوبت کمک میکنند و باعث میشوند سلولهای جدید بهسرعت در محل زخم رشد کنند، در حالی که از خشک شدن یا عفونت زخم جلوگیری میکنند.
پانسمان همچنین با جذب ترشحات زخم، به تمیز نگه داشتن محل کمک میکند. این عمل، علاوه بر جلوگیری از آلودگی، باعث تسریع در فرآیند بهبود میشود. ترشحات اضافی میتوانند باعث افزایش خطر عفونت شوند، اما پانسمانهای جذبکننده این ترشحات را به خود میگیرند و از گسترش آنها جلوگیری میکنند.
این که چطور پانسمان بر روند ترمیم تاثیر میگذارد، به نوع پانسمان و نوع زخم بستگی دارد. برای مثال، در زخمهای سوختگی، پانسمانهای خاصی به کار میروند که از تبخیر رطوبت جلوگیری کرده و به تسکین درد کمک میکنند. برای زخمهای عمیق، پانسمانهایی که بهبود بافتها را تسریع میکنند، انتخاب میشوند.
علاوه بر این، پانسمان به کاهش درد کمک میکند. پوشش صحیح روی زخم باعث میشود که تماس با محیط بیرون کمتر شود، به این ترتیب، تحریک و درد ناشی از تماس مستقیم با لباس یا دستکاری به حداقل میرسد.
مراحل پانسمان کردن
پانسمان کردن زخم یک فرآیند حیاتی است که باید با دقت، توجه و دانش صحیح انجام شود تا از بهبود زخم و جلوگیری از عفونت اطمینان حاصل شود. این مراحل نیاز به تمرکز بالا دارند و هر مرحله باید با دقت کامل اجرا شود. در ادامه به توضیح گامبهگام مراحل پانسمان پرداخته میشود.
آماده سازی وسایل پانسمان
قبل از پانسمان، باید تمام وسایل مورد نیاز را آماده کنید. این وسایل شامل گاز استریل، بانداژ، محلول ضدعفونیکننده، قیچی استریل، نوار چسب پزشکی و پانسمان مناسب برای نوع زخم هستند. مهم است که همه وسایل در دسترس و آماده باشند تا بتوانید فرآیند پانسمان را سریع و مؤثر انجام دهید.
شست و شوی دست ها
قبل از شروع به هر کاری، مهمترین گام شستوشوی دقیق دستها است. این کار برای جلوگیری از انتقال میکروبها و باکتریها به زخم ضروری است. دستها باید با آب و صابون شسته شوند و اگر لازم است از محلول ضدعفونیکننده استفاده شود. این مرحله باید با دقت انجام شود، زیرا دستهای آلوده میتوانند باعث بروز عفونت شوند.
ارزیابی زخم
قبل از پانسمان، باید زخم را بهدقت بررسی کنید. این ارزیابی شامل بررسی عمق زخم، میزان ترشحات، وضعیت پوست اطراف زخم و علائم عفونت است. این اطلاعات به شما کمک میکند تا بهترین نوع پانسمان را برای زخم انتخاب کنید. بهعنوان مثال، اگر زخم ترشحات زیادی دارد، پانسمان جذبکننده نیاز است، یا اگر زخم عفونی است، ممکن است نیاز به پانسمان نقرهای یا ضدعفونیکننده باشد.
شستوشوی زخم
پس از ارزیابی، مرحله بعدی شستوشوی زخم است. باید از محلول نرمالسالین یا محلول ضدعفونیکننده ملایم برای شستوشوی زخم استفاده کنید. استفاده از مواد شیمیایی قوی یا آب میتواند به بافت زخم آسیب برساند. شستوشو باید با حرکات ملایم انجام شود تا آلودگیها و ذرات خارجی از زخم پاک شوند. پس از شستوشو، زخم باید با گاز استریل بهآرامی خشک شود تا از ایجاد رطوبت اضافی جلوگیری شود.
قرار دادن پانسمان روی زخم
بعد از انتخاب پانسمان، باید آن را بهطور صحیح روی زخم قرار دهید. پانسمان باید بهگونهای باشد که تمام سطح زخم را پوشش دهد و از تماس زخم با محیط خارجی جلوگیری کند. این کار باید بهآرامی و بدون ایجاد فشار اضافی روی زخم انجام شود تا بافت زخم آسیب نبیند. در صورتی که پانسمان چسبنده است، باید دقت کنید که به زخم نچسبد.
تثبیت پانسمان با بانداژ
پس از قرار دادن پانسمان، باید آن را با بانداژ یا نوار چسب پزشکی ثابت کنید. بانداژ باید بهگونهای بسته شود که پانسمان بهطور محکم در جای خود قرار گیرد، اما نه آنقدر سفت که باعث ایجاد فشار بر روی زخم شود. بانداژ باید اجازه دهد که خون در ناحیه زخم بهطور طبیعی جریان داشته باشد. همچنین، باید اطمینان حاصل کنید که پانسمان در طول زمان جابهجا نمیشود.
بررسی وضعیت زخم بعد از پانسمان
پس از اتمام پانسمان، باید وضعیت زخم را بررسی کنید و اطمینان حاصل کنید که همهچیز درست است. پانسمان باید بهطور کامل از زخم محافظت کند و هیچگونه فضایی برای نفوذ باکتریها وجود نداشته باشد. همچنین، باید توجه کنید که پانسمان خیلی سفت نباشد تا از هرگونه تحریک یا درد جلوگیری شود.
تعویض بهموقع پانسمان
پانسمان باید بهطور منظم تعویض شود. اگر پانسمان اشباع از ترشحات شود یا آسیب ببیند، باید فوراً تعویض گردد. تعویض بهموقع پانسمان کمک میکند تا از عفونت جلوگیری شود و روند بهبود تسریع یابد. معمولاً پانسمان باید هر ۲۴ تا ۴۸ ساعت یکبار تعویض شود، البته این زمان بستگی به نوع زخم و شرایط آن دارد.
رعایت مراحل صحیح از شستوشوی دستها تا تعویض بهموقع پانسمان میتواند به بهبود سریعتر زخمها و جلوگیری از بروز عفونتها کمک کند.
اشتباهات رایج هنگام پانسمان کردن
در زمان پانسمان کردن زخم اشتباهات رایجی هست که ممکن است موجب عوارض جانبی زیادی باشد .در ادامه به چند تا از این اشتباهات رایج میپردازیم:
1. عدم شست و شوی دقیق دست ها
یکی از اساسیترین اشتباهات که گاهی در پانسمانهای پزشکی اتفاق میافتد، عدم شستوشوی کامل و دقیق دستها قبل از شروع به کار است. اگرچه ممکن است این موضوع بدیهی به نظر برسد، اما در محیطهای شلوغ بیمارستانی، گاهی از اهمیت آن غفلت میشود. این اشتباه میتواند باعث انتقال باکتریها و ویروسها به زخم شود و فرآیند ترمیم را به خطر بیندازد.
2. انتخاب پانسمان نادرست
انتخاب نوع پانسمان مناسب برای هر زخم بسیار حیاتی است. هر نوع زخم، از جمله زخمهای سوختگی، جراحی یا زخمهای مزمن مانند زخمهای دیابتی، نیاز به پانسمان خاص خود دارد. انتخاب نادرست پانسمان میتواند باعث کندی فرآیند بهبود و حتی افزایش خطر عفونت شود. برخی پرستاران به دلیل عدم ارزیابی صحیح، ممکن است از پانسمانهای مناسب استفاده نکنند و این اشتباه میتواند تأثیرات منفی بر بهبود بیمار بگذارد. در صورت تمایل به انتخاب پانسمان مناسب، میتوانید به لینک زیر مراجعه کنید:
https://hatamdrug.com/blog/types-of-wound-dressings
3. بستن بانداژ بیش از حد محکم
هنگامی که پانسمان با بانداژ تثبیت میشود، باید دقت کرد که بانداژ بهطور بیش از حد محکم بسته نشود. بانداژ محکم میتواند باعث ایجاد فشار بر روی محل زخم و کاهش گردش خون در ناحیه آسیبدیده شود. این فشار اضافی میتواند به کندی بهبود زخم و افزایش خطر عوارضی مانند خونریزی داخلی و عفونت منجر شود.
4. عویض دیر هنگام پانسمان
پانسمان باید بهطور منظم تعویض شود تا از اشباع شدن آن و ایجاد محیطی مناسب برای رشد میکروبها جلوگیری شود. برخی پرستاران به دلیل مشغله کاری یا کمبود زمان، ممکن است تعویض پانسمان را به تأخیر بیندازند. تعویض دیرهنگام پانسمان میتواند منجر به عفونت یا تأخیر در فرآیند بهبود شود. در واقع، تعویض بهموقع پانسمان بخش مهمی از درمان است.
5. استفاده از پانسمانهای چسبنده بدون احتیاط
پانسمانهای چسبنده باید با احتیاط زیاد روی زخمها قرار گیرند، بهویژه در زخمهای تازه. در صورتی که پانسمانهای چسبنده بهطور مستقیم بر روی زخم چسبیده شوند، ممکن است هنگام تعویض، پوست جدید را از بین برده و روند ترمیم را مختل کنند. این اشتباه ممکن است منجر به خونریزی، درد شدید و حتی عفونت شود.
سخن پایانی
در نهایت، رعایت اصول صحیح پانسمان کردن نه تنها به بهبود سریعتر زخمها کمک میکند، بلکه از بروز عوارض جدی مانند عفونتهای باکتریایی و تأخیر در فرآیند ترمیم جلوگیری میکند. انتخاب پانسمان مناسب با توجه به نوع زخم، شرایط بیمار و نیازهای خاص آن بسیار حائز اهمیت است. بهعنوان مثال، زخمهای باز یا سوختگیها به پانسمانهای مرطوب نیاز دارند تا محیطی مناسب برای ترمیم بافت فراهم شود، در حالی که زخمهای خشک ممکن است نیاز به پانسمانهایی داشته باشند که رطوبت طبیعی زخم را حفظ کنند. علاوه بر این، تعویض به موقع پانسمانها و بررسی علائم عفونت مانند قرمزی، تورم یا ترشح چرک از زخم، جزء نکات حیاتی در فرآیند مراقبت از زخم است. همچنین باید از استفاده از پانسمانهای بیکیفیت یا تاریخ مصرف گذشته خودداری کرد، زیرا این موارد میتوانند عوارضی چون آلرژی یا واکنشهای پوستی ایجاد کنند. برای جلوگیری از مشکلات احتمالی، همیشه از پانسمانهای استاندارد و با کیفیت استفاده کنید و در صورت بروز هر گونه مشکل، مشاوره با پزشک یا پرستار را فراموش نکنید. رعایت این نکات نه تنها باعث تسریع در روند درمان زخمها میشود، بلکه سلامت عمومی بیمار را نیز حفظ خواهد کرد.
